ORIENTACJA: Określanie pozycji za pomocą siatki UTM

Umiejętność określania własnej pozycji za pomocą siatki UTM, ma kluczowe znaczenie podczas działań na współczesnym polu walki. Precyzyjny namiar decyduje o skutecznym wsparciu ogniowym, powodzeniu akcji ratunkowej, czy też koordynacji działań pomiędzy zespołami bojowymi. Zachęcamy do ciągłego doskonalenia tej umiejętności w czym powinien pomóc artykuł autorstwa naszego dyżurnego specjalisty od nawigacji.

Na naszych mapach, oprócz umownych znaków graficznych, za pomocą których przedstawiono obraz powierzchni ziemi, zauważamy też siatkę, którą nazywa się siatką kilometrową, ponieważ dzieli cały obszar przedstawiony na mapie na kwadraty o wymiarach 1 km na 1 km w celu ułatwienia określania położenia za pomocą współrzędnych prostokątnych.

Pole strefowe

rys.-1-pole-strefowe-300x268

rys. 1 Pole strefowe

Biorąc mapę do rąk trzeba się upewnić, że współrzędne prostokątne zobrazowane są za pomocą siatki UTM, a elipsoida, którą przyjęto jako model ziemi, to WGS-84. Informacje te znajdziemy na każdym arkuszu mapy. Układ współrzędnych składa się z 60 ponumerowanych pasów południkowych, a te z kolei podzielone są na czworoboki o szerokości geograficznej (8°) i oznaczone literami (rys. 1). W szczegóły nie wnikam, żeby nie mieszać. Na samym początku zapisu współrzędnych będziemy więc umieszczać oznaczenie tzw. pola strefowego (nasz GPS uczyni podobnie).

rys.-2-kwadraty-stukilometrowe-300x291
rys. 2 Siatka stukilometrowa

Informację o oznaczeniu pola strefowego znajdziemy na arkuszu mapy. Każdy z widocznych wyżej prostokątów podzielony jest na kwadraty o boku 100 km. Co przedstawia rysunek poniżej. Kiedy już oznaczymy pole strefowe i dodamy do tego oznaczenie kwadratu stukilometrowego (rys. 2) to uzyskamy zapis 33U WT.

Siatka stukilometrowa

Ten zapis określa współrzędne z dokładnością do 100 km. Oznaczenie kwadratu stukilometrowego znajdziemy na arkuszu mapy. Kwadrat stukilometrowy podzielony jest na kwadraty kilometrowe tworzące tzw. siatkę kilometrową widoczną na mapie.

Jeżeli chcemy wskazać przedmiot (punkt) na mapie, podajemy kwadrat i krótki opis przedmiotu, np.: komin zakładów papierniczych w kwadracie (WT6749). Trzeba pamiętać, że zawsze najpierw podajemy oznaczenie pionowej linii, a potem poziomej (rys. 3). Jeżeli w danym kwadracie znajduje się tylko jeden charakterystyczny przedmiot, to wszyscy będą wiedzieć, o co chodzi.

Sposób „na kropę”

rys.-3-kwadraty-kilometrowe-300x283
rys. 3 Kwadrat kilometrowy

Kiedy zachodzi potrzeba dokładnego określenia położenia, to dalsze postępowanie uzależnione będzie od tego, jak dokładne mają być współrzędne. Najprostszym i najszybszym sposobem, niewymagającym żadnych narzędzi (oprócz ołówka) i zapewniającym dokładność 100m – 25m w zależności od skali mapy i wprawy jest tzw. sposób „na kropę”.

Bierzemy nasz przykładowy kwadrat i szacunkowo (na oko) dzielimy na odcinki ok. 100m. Współrzędne punktu na rysunku 4  wynoszą 33UWT675494 i są określone z dokładnością do 100m. Oczywiście każdy stumetrowy odcinek możemy szacunkowo podzielić na krótsze, nawet 25 metrowe, wówczas nasze współrzędne podamy jeszcze dokładniej. Współrzędne punktu na rysunku 5 wynoszą 33UWT6752549425.

  • rys.-4-150x150
    rys. 4 Określanie pozycji
    z dokładnością do 100 m.
  • rys.-5-150x150
    rys. 5 Siatka kilometrowa
    podzielona na odcinki 25 m.

W ciemnościach, w pośpiechu, kiedy duża dokładność nie jest aż tak ważna, nie chcąc tracić czasu na szukanie linijki, którą pewnie zaraz zgubię, stosuję właśnie sposób „na kropę” – szybki i wystarczająco dokładny by sprawdzić swoje położenie albo skontrolować wskazania GPS-u w celu uniknięcia grubych błędów.

Urządzenia pomocnicze

Podziałka na kompasie płytkowym

Do podziału odcinka na metry można też wykorzystać całą gamę pomocnych urządzeń, począwszy od podziałki milimetrowej linijki, a skończywszy na specjalnie do tego celu przeznaczonych podziałkach umieszczonych np. na kompasach płytkowych (rys. 6).

Aby określić współrzędne „z mapy” należy:

  1. odczytać oznaczenie pola strefowego i kwadratu stukilometrowego (np. 33U WT),
  2. odszukać najbliższą pionową linię z lewej strony punktu i odczytać jej wartość (67) przykładając odpowiednią dla skali mapy podziałkę i określić odległość (w metrach) od linii (67) do punktu (525m),
  3. odszukać najbliższą poziomą linię poniżej punktu i odczytać jej wartość (49),
  4. przykładając odpowiednią dla skali mapy podziałkę określić odległość (w metrach) od linii (49) do punktu (775m).
  • rys.-6-150x150
    rys. 6 Kompas płytkowy
    z podziałką
  • rys.-7-150x150
    rys. 7 Kompas płytkowy
    z podziałką

Linijka

Jeśli nie dysponujemy kompasem z podziałką ani innym przyrządem przeznaczonym do zdejmowania współrzędnych z mapy, możemy użyć zwykłej linijki o długości minimum 10 cm.

Aby określić współrzędne „z mapy” należy:

  1. odczytać oznaczenie pola strefowego i kwadratu stukilometrowego (np. 33U WT),
  2. odszukać najbliższą pionową linię z lewej strony punktu i odczytać jej wartość (66),
  3. przyłożyć linijkę (najlepiej przezroczystą) tak, aby kreska oznaczona jako  „0” znalazła się na linii (66), a kreska oznaczona jako „10” na kolejnej linii (67), znajdującej się po prawej stronie krawędź linijki, powinna przechodzić przez nasz punkt – wówczas z podziałki odczytamy wartość współrzędnych z dokładnością do 10m (rys. 8),
  4. odszukać najbliższą poziomą linię poniżej punktu i odczytać jej wartość (49),
  5. przyłożyć linijkę (najlepiej przezroczystą) tak, aby kreska oznaczoną „0” znalazła się na linii (49), a kreska oznaczona „10” na kolejnej linii (50) znajdującej się wyżej, krawędź linijki powinna przechodzić przez nasz punkt – wówczas z podziałki odczytamy wartość współrzędnych z dokładnością do 10m (rys. 9).
  • rys.-8-150x150
    rys. 8 Wyznaczanie
    współrzędnych za pomocą
    linijki
  • rys.-9-150x150
    rys. 9 Wyznaczanie
    współrzędnych za pomocą
    linijki

Ten sposób jest dość dokładny, ale w nocy, w wietrzną pogodę, na kolanie i przy padającym deszczu możemy mieć kłopot z dokładnym umiejscowieniem linijki na mapie. W terenie lepiej posługiwać się sposobem „na kropę” lub podziałką umieszczoną na kompasie – jeśli takowy posiadamy.

Warto też zatroszczyć się o mapę i zabezpieczyć ją przed zgubnym działaniem warunków atmosferycznych, żeby po kilku godzinach nie wyglądała jak całun turyński.

Autor:

Źródło:

 

 

Copyright © 2010 - 2021 Formacja SGO | Wykonanie: tabodesign.com | Kontakt: kontakt@formacjasgo.pl